Keynotes en masterclasses

Lezing over actuele zaken – Digitale oorlogvoering in de Sahel: de invloed van sociale media

Een lezing over de invloed van sociale media op de gewelddadige conflicten in de Sahel

Op dinsdag 7 april 2026 organiseerde het Haags Instituut voor Geopolitiek (HIG), in samenwerking met LeidenGlobal, Studium Generale van de Universiteit Leiden en Amare, een lezing over actuele zaken over de gewelddadige conflicten in de Sahel (West- en Centraal-Afrika), die steeds vaker online worden aangewakkerd en uitgevochten.

HIG-analist Michel Michaloliákos trad op als voorzitter en moderator, samen met antropoloog en hoogleraar Afrikastudies Mirjam de Bruijn (Universiteit Leiden en Leiden Centre for African Studies).

De centrale vraag luidde: “Welke invloed hebben sociale media op de conflicten in de Sahel?”

Volgens De Bruijn, die al dertig jaar onderzoek doet in de Sahelregio, is vanaf het jaar 2000 een parallelle stijging te zien tussen de groei van mobiele telefonie en de toename van politiek geweld. Nadat Facebook in 2009 gratis te gebruiken werd, nam het gebruik van sociale media in de regio sterk toe.

Door die grotere online aanwezigheid groeide ook de onderlinge verbondenheid. Oorlog en conflict werden steeds vaker online vastgelegd en op grote schaal gedeeld. Het bekijken van deze extreme beelden is meeslepend en groeide geleidelijk uit tot een online verdienmodel binnen de zogeheten ‘aandachtseconomie’: hoe meer kliks een bericht krijgt, hoe meer de maker eraan verdient.

In de context van de Sahel, waar verschillende gewapende groepen, lokale milities en jihadistische groeperingen strijden om regionale macht, worden tegenstellingen tussen bevolkingsgroepen via sociale media versterkt. Het gevolg is dat er verhalen ontstaan over onderlinge allianties en dat bestaande breuklijnen scherper worden. Zo wordt de strijd zowel op de grond als online aangewakkerd en uitgevochten.

Volgens De Bruijn worden deze overdreven online conflictverhalen steeds populairder en bepalen ze steeds vaker het narratief op sociale media. Online algoritmen zorgen ervoor dat deze beelden steeds vaker worden getoond. Deze clickbaitverhalen vinden hun weg naar gevestigde mediaplatforms en komen zo steeds centraler te staan in het medialandschap.

Omdat 65 procent van de bevolking in de Sahel jonger is dan 25 jaar en er weinig werkgelegenheid is, is er een groot reservoir waaruit gewapende groepen die de controle over een gebied willen verwerven, kunnen rekruteren. Deze groepen concurreren om steun, en juist die strijd wordt vaak online aangewakkerd en uitgevochten. Ook de overheid gebruikt sociale media om invloed te krijgen in landelijke gebieden. In Burkina Faso, Niger en Mali wordt de vrije pers steeds meer gecontroleerd en beperkt.

De Bruijn doet uitgebreid onderzoek naar de Fulani, een nomadisch moslimvolk dat over de hele Sahelregio verspreid leeft. Omdat sommigen hen als jihadisten bestempelen, ontstaan er veel etnische spanningen. Deze verhalen worden online gedeeld met de diaspora, waar woorden als ‘aanval’, ‘moord’ en ‘onschuld’ een narratief vormen waarbinnen de Fulani zich kunnen terugtrekken in een bubbel van verzet. Bovendien draagt het rondgaan van deze verwijzingen naar geweld bij aan een pan-Fulani-identiteit binnen de gemeenschap in de Sahel en in de diaspora.

Tot slot benadrukt De Bruijn dat we via ons klikgedrag allemaal medeplichtig zijn aan digitale oorlogvoering, en roept ze op hier bewuster mee om te gaan.

De Lezing over actuele zaken in Den Haag is een reeks activiteiten van LeidenGlobal, in samenwerking met Studium Generale en het Haags Instituut voor Geopolitiek, en vindt plaats in cultuurcentrum Amare in Den Haag. Tijdens deze lezingen delen experts beknopte achtergrondinformatie over actuele onderwerpen die verband houden met specifieke regio’s en culturen. Daarna is er ruim gelegenheid voor vragen uit het publiek en kennisuitwisseling.

Abonneer u op het Haags Instituut voor Geopolitiek

Europa steviger verankeren in de nieuwe wereldorde. Het Haags Instituut voor Geopolitiek bereidt beleidsmakers, bedrijven en burgers voor op de ingrijpende gevolgen van de uiteenvallende wereldorde.